Döviz Pozisyonu Bildirim Formu Nedir?
Döviz Pozisyonu Bildirim Formu, TCMB'nin 1 Ekim 2026'da yürürlüğe giren "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı"nın EK-C'sinde yer alan formdur. Eski uygulamadaki döviz almama taahhüdünün yerini almıştır: ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet bedelini TCMB'ye satarak döviz dönüşüm desteği almak isteyen firma, bu formu talep formuyla (EK-B) birlikte aracı bankaya verir. Formdaki döviz pozisyonu oranı %10'u aşan firmalar destekten yararlanamaz.
Döviz Pozisyonu Bildirim Formu Nasıl Doldurulur?
- Kurları belirleyin. Döviz varlıkları TCMB'nin, altın varlıkları Borsa İstanbul'un içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan ettiği alış kuru/fiyatı ile TL'ye çevrilir (2026 için 2 Ocak 2026). İşlem günü kuru kullanılmaz.
- Düzenleme tarihindeki bakiyeleri tespit edin. Fiziki döviz ve altın sayılır; banka, çek ve alacak bakiyeleri hesap ekstresi, senet ve sözleşmelerden alınır. Dövize veya altına endeksli kalemler de dahildir.
- Aktif kalemleri yazın. Oran için 1.1–1.6 ve 1.8 kalemleri esastır. 1.4 Verilen Çekler pozitif yazılır, hesapta çıkarılır.
- Beyanname verilerini ekleyin. B: en güncel yıllık beyannamedeki net satış hasılatı. C: aynı beyannamedeki yıl sonu bilanço aktif toplamı.
- Oranı hesaplayın. Oran = A / maks{B, C}. Sonuç %10 veya altındaysa "Uygun" yazılır.
- İmza ve ibraz. Formu SMMM/YMM hazırlayıp imzalar, ardından genel müdür ve finans müdürü imzalar. SMMM/YMM'nin meslek odası faaliyet belgesi eklenerek ıslak veya e-imzalı olarak bankaya verilir. Form 15 gün geçerlidir; bu sürede birden fazla işlemde kullanılabilir.
Form Kalemleri ve Tekdüzen Hesap Planı Karşılıkları
Her kalemde yalnızca döviz ve altın cinsi (veya dövize/altına endeksli) bakiyeler yazılır. Aşağıdaki eşleştirme genel bir rehberdir; kesin tanımlar için tcmbveri.gov.tr'deki "Sistemik Risk Veri Takip Sistemi Açıklama Formu" esas alınır.
| Kalem | Açıklama | İlgili hesaplar |
|---|---|---|
| 1.1 | Kasa | 100 |
| 1.2 | Alınan Çekler | 101 |
| 1.3 | Bankalar (yurt içi + yurt dışı mevduat) | 102 |
| 1.4 | Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (pozitif yazılır, düşülür) | 103 |
| 1.5 | Diğer Hazır Değerler | 108 |
| 1.6 | Menkul Kıymetler | 110–118 |
| 1.7 | Ticari Alacaklar (bilgi) | 120, 121, 126, 127 |
| 1.8 | Ortak, İştirak ve Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar | 131–133, 231–233 |
| 1.9 | Diğer Alacaklar (bilgi) | 135, 136 |
| 1.10 | Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri (bilgi) | 170 |
| 1.11 | Gelir Tahakkukları (bilgi) | 181 |
| 2.1 | Mali Borçlar (krediler, finansal kiralama, çıkarılmış menkul kıymetler) | 300–309, 400–409 |
| 2.2 | Ticari Borçlar | 320, 321, 326 |
| 2.3 | Ortaklara, İştiraklere ve Bağlı Ortaklıklara Borçlar | 331–333 |
| 2.4 | Diğer Borçlar | 335, 336 |
| 2.5 | Avanslar | 340 |
| 2.6 | Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hak Edişleri | 350 |
| 2.7 | Gider Tahakkukları | 381 |
Döviz Dönüşüm Desteği Nasıl Hesaplanır?
1) Döviz pozisyonu oranı ≤ %10
Örnek: A = 3.900.000 TL, net satış 45.000.000 TL, aktif toplamı 38.000.000 TL → oran = 3.900.000 / 45.000.000 = %8,67 → Uygun.
2) Firma satış limiti
Takvim yılı boyunca TCMB'ye satılan dövizin TL karşılığı bu limiti aşamaz; kullanılmayan limit devretmez. 1.10–31.12.2026 kıst döneminde limit 0,25 ile çarpılır. Faaliyet kârı verisi olmayan ya da olağandışı görülen firmalarda limit yalnız işgücü maliyetinden hesaplanır; e-YMM tam tasdik raporuyla faaliyet kârı bankaya tevsik edilebilir.
3) Destek tutarı
Firma başına yıllık azami destek 100 milyon TL (2026 kıst döneminde 25 milyon TL). Aracı banka desteğin en fazla %1'i kadar komisyon alabilir. Örnek: 100.000 USD × 43,10 × %3 = 129.300 TL brüt destek; %1 komisyonla net 128.007 TL.
Sık Sorulan Sorular
Dayanak: TCMB, 2023/5 sayılı Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı (yürürlük 1 Ekim 2026) — Md. 5, 6, Geçici Md. 4 ve EK-C.
Son güncelleme: 8 Ekim 2026 · İlgili araçlar: Gelir Vergisi Hesaplama · SGK Prim Hesaplama · Bilanço Nedir?